Gần đây, GS.BS. Taylor, ĐH Y Bristol, Anh Quốc, đã báo cáo rằng: Biếng ăn không chỉ là một biểu hiện hành vi mà liên quan mật thiết đến sự phát triển não bộ. Biếng ăn có thể nghiêm trọng và kéo dài, không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng mà còn ảnh hưởng đến phát triển não bộ. Đa phần các biếng ăn là do người chăm sóc bé không đúng gây ra, chăm sóc không đúng lâu ngày sẽ làm hành vi ăn uống bé thay đổi và biếng ăn là hệ quả tất yếu. Biếng ăn đa dạng tùy bé, tùy nguyên nhân, nhưng có 4 nhóm biếng ăn thường gặp:

NHÓM 1: Bé cân nặng đạt chuẩn hay vượt chuẩn, không tăng cân sau 1 thời gian (lớn hơn 6 tuần)

Nếu là bé nào ở nhóm 1 thì bé đang tự điều chỉnh theo đúng nhu cầu của bé. Sau 2 tuần, bạn có thể điểu chỉnh tăng lại lượng ban đầu. Nếu bé vẫn không đồng ý mức tăng trở lại thì nhu cầu bé chỉ ở mức đó, đừng ép bé ăn thêm. Ví dụ: Bé đang có cân nặng đạt chuẩn, mỗi bữa bé chỉ ăn 2 – 3 muỗng thì ngưng và ngậm không ăn nữa. Khi đó mẹ đừng ép hay dụ bé ăn trong 2 tuần. Mỗi khi bé có biểu hiện không muốn ăn nữa thì ngưng ngay. Sau 2 tuần có thể tăng thêm lượng ăn cho bé, nếu bé không chịu tăng, có nghĩa là lượng ăn hiện tại chính là lượng bé cần, không ép bé ăn nữa

NHÓM 2: Bé chỉ uống sữa hoặc uống nước hoặc nước trái cây/ăn trái cây và nhất quyết không ăn thực phẩm khác

Nếu bé nào ở nhóm 2 thì đây là trạng thái bé đổi vị. Cần giảm các loại này xuống mức giới hạn

Sữa: 500 ml/ngày

Nước trái cây: Nhỏ hơn 80ml/ngày (bé dưới 1 tuổi), nhỏ hơn 120ml/ngày (bé 1 -3  tuổi), nhỏ hơn 250 ml/ngày (bé trên 3 tuổi)

Trái cây: Không cho ăn trong bữa ăn, ăn sau 30 phút hoặc tách riêng ra thành bữa phụ. Lựa trái cây có 2 vị: chua và ngọt, lạt và ngọt. Đừng chỉ cho bé một vị ngọt, cần tách vị ngọt ra riêng

Bé trên 10 tháng thì tập uống nước, nước ép, uống sữa bằng ly hoặc ống hút. Không cho bé dùng bình để uống nước ép hoặc nước

NHÓM 3: Cấu trúc thức ăn dặm bé không đúng độ tuổi

Xảy ra ở bé qua 7 tháng mà vẫn ăn cháo loãng mịn hoặc qua 10 tháng mà vẫn ăn cháo, chưa được tập ăn cơm nát. Nếu trễ 1 tháng sau độ tuổi cần chuyển cấu trúc thì bé sẽ bắt đầu biếng ăn. Bé rơi vào nhóm 3 này là bé đang bị biếng ăn cấu trúc. Biếng ăn này rất phức tạp vì làm bé không phân biệt cấu trúc thức ăn, nên lâu dần làm bé rất sợ khi ăn. Biểu hiện chủ đạo là nhè thức ăn hoặc quay đầu khi thấy thức ăn, la khóc nhiều. Đây là biếng ăn kết hợp với rối loạn tâm lý

Cha mẹ cần phải hiểu: Cấu trúc loãng đặc thức ăn không phụ thuộc vào số răng bé có hay không, mà nó liên quan đến phát triển não bộ. Do đó, đến độ tuổi là cần phải chuyển cấu trúc để không bị vấn đề này. Đây là vấn đề liên quan đến biếng ăn tâm lý. (GS.BS. Taylor, ĐH Y Bristol, Anh Quốc)

Cha mẹ cần thay đổi cấu trúc cho bé. Cho bé ăn riêng các loại thức ăn cho 2 tuần và giới thiệu dạng đúng cấu trúc cho bé, từ từ từng ít một. Ở 1 -2 ngày đầu tiên bé có thể không ăn gì, vẫn không sao nhưng cần giữ đúng lượng sữa

NHÓM 4: Bé vi phạm luật mama (dù chỉ một lần)

Cha mẹ nên hiểu rằng: luật mama là luật giúp bé phân biệt rõ ràng khi nào ăn và chơi. Dưới 6 tháng, việc này không cần thiết nhưng sau 6 tháng, não bộ bé phát triển và sự vận động cũng phát triển. Nếu không có sự phân biệt rõ rệt giữa ăn và chơi, não bé sẽ không bao giờ phát triển sang một bước mới là nhận thức bữa ăn. Hơn hết bé sẽ không biết là bé đang ăn. Tại sao không vi phạm dù chỉ một lần? Não bé dưới một tuổi là không ổn định, một lần là đủ để bé có thể thay đổi hành vi. Ví dụ, bạn chỉ cần cho bé xem ti vi trong lúc ăn một lần thì đến bữa ăn sau đó bé sẽ không ăn đến khi bạn bế bé đến gần ti vi

Bé rơi vào nhóm 4 này thì cần sự kiên nhẫn tối đa của bạn để giúp bé:

  • Đầu tiên, bạn phải nhận ra bạn sai điểm nào ở luật mama
  • Tuân thủ luật mama và cho bé ngồi ghế ăn. Nếu bé nhất quyết đòi đi thì cho bé vào ghế trước ăn 5 phút và cho bé món đồ chơi bé chơi trên ghế. Sau đó, cho bé ăn để bé quên dần việc đi khi ăn. Sau đó 2 tuần, dần bỏ luôn món đồ chơi đó
  • Nếu bé bướng quá 10 phút thì lau miệng bé, đừng cố kéo dài bữa ăn và ép bé ăn khi bé không chịu ăn. Theo Gs.Bs. Gallen, càng kéo dài bữa ăn càng làm bé khó chịu và gặp nhiều vấn đề tiêu hóa. Lau miệng bé, kết thúc bữa ăn, đợi 2 tiếng sau giới thiệu lại bữa ăn chính khác hoặc một bữa phụ khác
  • Ngày kế tiếp bé vẫn được cho ăn bình thường và lập lại quy trình cứ sau 2 giờ.
  • Nên nhớ điều này: Nếu không giúp bé sửa dần thì biếng ăn có thể kéo dài đến 5 tuổi. Nếu bạn bắt đầu sửa sai thì có thể sẽ gặp khó khăn và chống cự của bé vài tuần hoặc vài tháng. Nhưng sau đó, bé sẽ ngoan lại. Sự kiên nhẫn và nhẹ nhàng là chìa khóa thành công trong giai đoạn bé đã bị biếng ăn nhóm 4

Notes:
Taylor, CM et al. (2015)i Picky/fussy eating in children: Review of definitions, assessment, prevalence and dietary intakes, Appetite 9, 349 – 359

Gallen, L. (2013) What to Do When A Child Won’t Eat: Feeding Disorders & Developmental Disabilities