Nhiều bé gặp vấn đề trong ăn uống trong các trường hợp dưới đây, bài viết này nhằm giúp cha mẹ bé hiểu rõ hơn về hành vi trong ăn uống của bé, hạn chế sự biếng ăn và các vấn đề liên quan kèm theo

Trường hợp 1: Trẻ không chịu ăn nếu không bế trẻ đi nơi này nơi kia hoặc phải giả vờ gọi tên con này con kia để bé vui mở miệng nuốt hoặc phải mở TV/điện thoại để bé ăn. Nhiều mẹ nói rằng: Cho bé ăn mệt lắm phải làm đủ trò, bé cứ quay đầu, nhìn ngó, đòi đi khắp nơi, không chịu ngồi ghế, không cho đi bé khóc la, không chịu ăn, nhiều lúc chỉ đòi ăn bánh hoặc món bé thích

Trường hợp 2: Trẻ ngồi vào bàn ăn, ăn nhai tốt mặc dù hơi lâu. Nhưng bé không đòi vừa ăn vừa chơi

TẠI SAO CÓ SỰ KHÁC BIỆT NÀY? HIỂU VỀ NÃO BỘ VÀ ĂN UỐNG

Sự phát triển não bộ của bé trước 5 tuổi là đặc biệt quan trọng bởi vì nó chi phối về tư duy, sáng tạo, mùi vị, cấu trúc thức ăn và sự trưởng thành của tính cách trẻ. Do đó, hành vi ăn uống sẽ không nằm ngoài kiểm soát của não bộ. Nếu bé tiếp xúc sớm với thói quen xấu về ăn uống thì bé có khuynh hướng nhớ lâu thói quen đó, cùng với sự trưởng thành dần về tính cách do não bộ phát triển (Ví dụ: Bé trở nên chủ động, đòi hỏi,…). GS.BS.Tronick, ĐH Y Harvard, Mỹ cho biết: Bé từ 6 tháng tuổi có khả năng đọc được biểu cảm của mẹ hoặc người chăm sóc bé. Do đó, bé biết lúc nào mẹ stress, lo lắng. Sự kết hợp này tự động làm bé nhận thức sai: khi nào cần làm gì thì “phải đặt điều kiện” với cha mẹ. Bé không hề sai vì bản thân bé không nhận thức điều này sai đến khi bé 6 tuổi. Do đó, cha mẹ có trách mắng hay đánh bé không mang lại lợi ích. Lời khuyên của chuyên gia dinh dưỡng Anh, điều quan trọng cha mẹ nên làm là: kiên quyết giảm dần các thói quen xấu trong ăn uống và chịu khó giới thiệu lại, cho bé ăn nhiều bữa trong ngày, khuyến khích bé ăn

CÁC THÓI QUEN XẤU TRONG ĂN UỐNG THƯỜNG GẶP Ở TRẺ

Theo cấp độ mức ảnh hưởng đến sức khỏe và thói quen xấu của trẻ lâu dài, có 4 thói quen xấu thường gặp có thứ tự tăng dần sau:

  1. PHẢI GÂY CHÚ Ý BÉ ĐỂ BÉ ĂN: Cha mẹ thường phải cầm theo một món đồ chơi hoặc phải gọi tên con này con kia, người này người kia để bé chú ý và mở miệng để đút.

MỨC ẢNH HƯỞNG SỨC KHỎE: tiêu hóa kém, có thể xuất hiện phân sống. Sau một thời gian bé “bị lờn”, bé sẽ chủ động hơn, đòi hỏi mức độ cao hơn hoặc biện pháp trên không còn áp dụng hiệu quả, bé biếng ăn, nhẹ cân là điều có thể tiên đoán được.
BIỆN PHÁP: mức độ ảnh hưởng lên não không lớn, thói quen này có thể thay đổi đơn giản bằng cách sau:

  • Xem có bao nhiêu tác nhân bạn dùng gây chú ý bé, chọn 1 tác nhân hoặc đưa hẳn cho bé món đồ chơi để bé cầm ăn. Chọn chỗ ăn ít người
  • Kết thúc bữa ăn khi bé không còn hứng thú với các trò của bạn, giới thiệu lại bữa ăn sau đó 1 – 2 tiếng
  • Bạn có thể cho người khác bạn đút bé ăn
  1. BẾ BÉ LÒNG VÒNG ĐỂ BÉ ĂN: Bé không bao giờ chịu ngồi bàn ăn, đến giờ ăn sẽ chủ động kéo tay cha mẹ hoặc khóc chỉ hoặc nhìn ra đường. Để chiều lòng bé, cha mẹ phải bế bé đi mong muốn bé ăn hết một chén cơm

MỨC ẢNH HƯỞNG SỨC KHỎE: Đây là dạng tác động lên não bộ rõ rệt về hành vi đòi hỏi. Bé chủ động đòi hỏi, ghi nhớ trạng thái có chỗ đông người, chỗ không có ai. Tác động này làm thói quen xấu này khó thay đổi. Hơn nữa bé biếng ăn dạng này rất khó giải quyết. Bạn sẽ thấy chuyển biến biếng ăn rất nhanh: bé dần sẽ ngậm thức ăn lâu hơn vì khi ngậm thức ăn bé biết sẽ ở ngoài chơi nhiều hơn

GIẢI PHÁP: Chìa khóa ở đây là kiên quyết của mẹ và quản lý tốt thời gian

  • Mẹ dần bỏ thói quen bế bé đi bằng cách bế bé đến chỗ ít người, chỗ quen thuộc, rồi dần dần để bé ngồi vào bàn ăn gia đình khi bé qua 1 tuổi
  • Nếu bế bé đi ăn thì giới hạn 25 phút hoặc bé ngậm quá 5 phút, bạn bế bé về và nói là: Con không ăn nữa mẹ cho con về. Và bạn phải về thật sự. Cứ chia nhỏ bữa ăn ra trong ngày thì không cần lo bé đói
  • Kiên nhẫn áp dụng và thay đổi dần: thói quen này phải mất nhiều tuần để cải thiện, thậm chí 1 – 2 tháng
  1. CHO BÉ ĂN LẶT VẶT: Cha mẹ ông bà thường cho bé ăn thử món này món kia như bánh snack, kẹo, sô-cô-la, cafe, nước ngọt, món ăn nêm nếm của gia đình,… bất cứ khi nào thấy bé hoặc không phải trong bữa chính hoặc bữa phụ.

MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG: Bé sẽ bị rối loạn vị giác. Vị mặn ngọt là 2 vị chi phối mạnh các tín hiệu phân tích vị của não bộ và có xu hướng “gây nghiện” não trẻ. Bé sẽ chỉ ăn những món đó và lâu ngày bé sẽ biếng ăn tất cả thức ăn mẹ nấu. Về lâu dài, bé sẽ có thói quen ăn không tốt, nguy cơ tim mạch và đái tháo đường có thể tiên đoán được khi bé lớn

BIỆN PHÁP:

  • Nhắc ông bà đừng cho bé ăn những món lặt vặt không lành mạnh ngoài bữa chính hoặc phụ. Tốt nhất là không nên cho ăn các món này trước 5 tuổi
  • Nếu đã lỡ ăn thì nên giới hạn tối thiếu và chỉ giới thiệu sau bữa ăn chính 30 phút
  • Tạo những snack lành mạnh khác cho bé như sữa chua, xiên que trái cây, khoai tây tự chiên
  1. MỞ TIVI/ĐIỆN THOẠI ĐỂ BÉ ĂN: Cha mẹ thường cho bé cầm điện thoại sớm và mở TV cho bé xem cả ngày và lúc ăn

MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG: Tác dụng mạnh lên não bộ, có tính gây nghiện cao. Một số nội dung chương trình TV hoặc game trong điện thoại có thể ảnh hưởng đến tính cách, tư duy, học hỏi, sức khỏe lâu dài và thói quen thụ động của trẻ. Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ nhấn mạnh: không nên cho trẻ tiếp xúc các thiết bị điện tử trước 2 tuổi

BIỆN PHÁP:

Nên cài chương trình tự tắt trong 10 phút và nói với bé là chương trình hết mai con xem tiếp. Ban đầu bé sẽ khóc la. Bạn bế bé ra chỗ xa tivi và giải thích bé hiểu. Đừng lo, sự kiên nhẫn và kiên quyết của bạn làm bé sẽ có thói quen là chỉ xem được TV trong 10 phút mỗi ngày. Nhớ rằng, khi bạn hứa là ngày mai giờ này chương trình chiếu lại thì bạn phải giữ lời hứa cho bé xem 10 phút ngày hôm sau.

LỜI KHUYÊN CHO CHA MẸ MỚI BẮT ĐẦU CHO BÉ ĂN DẶM

Cha mẹ đừng giới thiệu các thói quen xấu này cho bé ngay từ ban đầu ăn dặm vì việc tránh sẽ tốt hơn là phải sửa chữa. Hãy cho bé ngồi ăn trên ghế, chỗ ít người, không TV, không đồ chơi. Khi bé qua 7 tháng tuổi, bé vẫn ngồi ghế nhưng gần bàn ăn của gia đình và bạn nên cho bé ăn cùng thời điểm của gia đình. Như vậy, bé sẽ học thói quen ăn uống cả gia đình

Note:
GS.BS. Tronick, ĐH Y Harvard của Mỹ báo cáo tại Hội nghị Y khoa với chủ đề phát triển trí thông minh ở trẻ nhỏ với bài bào cáo Infant emotions in normal and pertubated interactions