Dạy con với những hình phạt đánh, mắng chửi là một cách làm hoàn toàn không khoa học. Trên thực tế, nếu nhìn vào khía cạnh phân tích não bộ, các việc làm trên sẽ ví như một “cơn sang chấn” đủ mạnh có thể gây tổn thương một phần não bộ. Vết thương trên da thịt bé sẽ lành, vết nứt và sự đứt gãy trong các liên kết tế bào thần kinh ở một vùng nào đó trong não bộ sẽ là khiếm khuyết theo bé cả đời. Có những khiếm khuyết phát triển thành tự kỷ, overactive (kích động); ám ảnh tự chỉ thị. Những hậu quả này sẽ diễn ra trong bóng tối sau não bộ, và từ từ hiện ra khi bé lớn hơn hay khi lập gia đình

Ví dụ, một bé gái từ nhỏ bị cha ngược đãi, hay say rượu đánh mẹ và bé. Bé lớn bình thường, học giỏi, thành đạt, nhưng khi lập gia đình, đời sống vợ chồng làm tái hiện lại khoảnh khắc bạo hành ngày xưa (do một phần não bộ đứt gẫy và nằm khuất sau hàng năm), cô bé trở nên dễ bất hòa với chồng, và hay gay gắt với con cái. Hậu quả là gia đình tan rã. Nếu nhìn lại con số thống kê khoa học trong 20 năm gần đây, con số tan rã gia đình do có tiền sử bạo hành trong tuổi thơ các bé là con số đáng báo động

DẠY CON NGOAN – THÂN THIỆN VỚI NÃO BỘ

Bạn đã từng trong tình huống: Tại sao con tôi cứ chạy lòng vòng từ chỗ tôi ngồi đến 1 cái bàn hay lên 2 bậc thang, cười ở đó, rồi chạy xuống cười với tôi một cách thích thú. Ban đầu tôi rất vui vì bé vui, nhưng bé làm cả chục lần như vậy. Nhưng sau đó, tôi thấy hơi chán, mà có vẻ làm phiền những người xung quanh, tôi lo sợ ánh mắt mọi người nhìn tôi và bé kì dị, do đó, tôi ngăn bé làm. Bé vẫn làm, tôi giữ bé lại, bé khóc, đẩy tôi ra. Tôi giận hơn, dùng dằng bé hơn và kết thúc một câu nói “im ngay, về chỗ ngồi, nếu không, đi về nhà ngay”. Bé khóc, tôi bế xốc bé về và còn hăm dọa bé “về nhà sẽ cho ăn roi”. Trên thực tế, vì não trẻ là một bức tranh của những mảnh ghép. Đối với bé, bé vui mỗi lần quay lại vì mỗi lần bé ghép một ảnh trong não bộ, do đó mỗi chuỗi quay lại bé cảm thấy vui khác nhau và không nhàm chán

Đây là một ví dụ mà hầu hết bạn nào cũng từng trải nghiệm, và mang lại cho bạn một chuỗi cung bậc cảm xúc từ THÍCH – TÒ MÒ – NHÀM CHÁN – BỰC DỌC – BÙNG NỔ. Song song đó, trẻ cũng có cung bậc cảm xúc như bạn, nhưng cung bậc của bé lại hoàn toàn khác là: THÍCH 1 – TÒ MÒ – THÍCH 2 – TÒ MÒ – THÍCH 3 – TÒ MÒ – THÍCH 4 -… – THÍCH ĐỦ

VẬY CHA MẸ CÓ NÊN NGHIÊM KHẮC VỚI TRẺ KHI TRẺ ƯƠNG BƯỚNG KHÔNG?

Câu trả lời được đưa ra là: Nên, nhưng không phải theo cách phạt hay mắng. Trả lời trước cuộc họp thường niên của Hội Y Khoa London năm 2014, GS.BS. Glaser, BV Great Ormond Street từng nhấn mạnh: Nếu cha mẹ nào nghĩ phạt và la mắng sẽ làm bé ngoan hơn là một suy nghĩ nên bỏ hoặc dừng lại vì nó không khác gì một tội ác, nhưng lại không có tính răn đe hay giáo dục

ĐỐI VỚI TRẺ DƯỚI 3 TUỔI: Không thể phân biệt đúng sai, do đó cha mẹ đừng cố gắng làm điều này. Cha mẹ nên tạo một chuỗi lặp lại cách xử lý để thể hiện điều cha mẹ không muốn và muốn trẻ làm vì não trẻ là bức tranh ghép. Mỗi ngày một ảnh ghép lại, đến khi ghép đủ 1 bức tranh thì trẻ sẽ phản ứng. Điều này sẽ cho trẻ hiểu được điều mà cha mẹ hài lòng và không hài lòng. Trẻ sẽ ngoan hơn

ĐỐI VỚI TRẺ LỚN HƠN 3 TUỔI: Trẻ có thể hiểu đúng sai. Bạn nên giải thích mỗi lần bé làm sai và ngăn việc bé làm sai bằng cách đưa bé ra khỏi khu vực bé đang làm sai. Nếu bé khóc thì để bé khóc, bạn hãy đi làm một việc khác. Khi bé bình tĩnh hơn, bạn hãy cho bé biết điều bé làm sai và tại sao bạn không đồng ý. Đối với các bé “cứng đầu”, bạn đừng tranh cãi hay cố giải thích khi bé cứng đầu. Bạn nên im lặng, và cho bé “chỉ lệnh về thời gian kết thúc (TIME-OUT)” để bé suy nghĩ đến việc kết thúc hành động nào đó. Sau đó, cho bé sự lựa chọn và để bé có thời gian lựa chọn. Hãy luôn cho bé thời gian giải thích và lựa chọn. Và nếu sự lựa chọn bắt đầu khó kết thúc, hãy kết thúc bằng chỉ lệnh TIME-OUT

VÍ DỤ: Con có 5 phút để chơi và dọn dẹp đồ chơi. Bây giờ là 5 phút cuối nhé  Đó là chỉ lệnh TIME-OUT. Khi time-out qua, bạn nên kết thúc trò chơi và hỏi bé muốn dẹp cùng mẹ không. Nếu bé không muốn, bạn nên dẹp đồ chơi của bé

3 PHÚT – LÀM BẠN TUYỆT VỜI

Lúc bạn giận dữ, lúc bạn mệt nhọc, lúc bạn cảm thấy quá phiền phức với sự ương bướng của trẻ. Các bạn hãy: Thoát ra cảm xúc đó bằng cách vứt bỏ tình huống, chạy ra khỏi trẻ chỉ 3 phút, bạn sẽ bình tĩnh hơn. 3 PHÚT bình tâm sau cơn giận dữ là chìa khóa mang đến tương lai của con bạn và là cách đóng sập cánh cổng tội ác bạo hành của bạn lên con bạn. Đó là thông điệp cuối cùng từ các chuyên gia giáo dục trong bài viết này

NOTES

Danya Glaser (2014) The effects of child maltreatment on the developing brain, Medico-Legal Journal, 82 (3) pp. 97 – 111

Government of South Australia, Parenting SA (2015) Discipline (0 – 12 years) Parent Easy Guide 2.